Skip to main content
x
Photo

Tin Win က Win Pe၊ အခြား ၄ ဦးတို့နဲ့ အတူရှိနေပါတယ်။

ဟောင်းတိုင်းလွှင့်ပစ်လိုက်ရမှာလား
တစ်နေ့မှာ စောင်းသံစဉ်များနဲ့ပတ်သက်လို့ ဆွေးနွေးရင်း မိတ်ဆွေတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။
"ကျွန်တော့်သားက ဒီဟောင်းနွမ်းဆွေးမြည့် ပြီး ဘယ်သူမှ နားမထောင်တော့တဲ့ သီချင်းကြီးတွေကို ဘာဖြစ်လို့ ထိန်းသိမ်းဘို့ ကြိုးစားနေရတာလဲ ၊ မသုံးတော့ရင် လွှင့်ပစ်လိုက်ပေ့ါ လို့ ပြောတယ် " တဲ့ ။
လူငယ်တစ်ဦးရဲ့ မသိနားမလည်ပဲ ပြောတဲ့ စကားဖြစ်ပေမယ့် ဒီအကြောင်း ရှင်းပြဖို့တော့ လိုလာပြီလို့ ခံစားမိပါတယ် ။
ပထမအချက်က မသုံးတော့ဘူး ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး ၊ လူကြီးပိုင်းအတော်များများ မဟာဂီတသီချင်းကြီးများကို ခံစားနားထောင်နေကြတုန်းပါပဲ ။ ခုလည်း နားထောင်သလို နောင်လည်း တန်ဘိုးသိတဲ့ သူတွေ နားထောင်ကြဦးမှာပါ ။ တိုင်းပြည်တိုးတက်လာတာနဲ့ အမျှ ပိုပြီး နားထောင်လာကြမှာပါ ။ လူ့ယဉ်ကျေးမှု ( Civilization ) မြင့်မားတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ရှေးရိုးဂီတ ( Classical Music ) တွေကို ခမ်းနားကြီးကျယ်တဲ့ ခန်းမဆောင်ကြီးများ ( Theatres ) မှာ ဂီတပညာရှင်များက တီးမှုတ်ဖျော်ဖြေတာကို လူ ကြီး -ငယ်- ရွယ်- လတ် အရွယ်စုံက တန်ဖိုးကြီးကြီး ပေးပြီး နားထောင်ခံစား ကြပါတယ် ။

နောက်တစ်ခုက ရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွေမှာ နောက်ခံတီးလုံးအဖြစ် ခံစားမှု ရသပေးဖို့ သီချင်းကြီးတီးလုံးများကို ထည့်ပါတယ် ။ ဥပမာ လွမ်းတဲ့ အခန်း ၊ ချစ်သူရည်းစားကို ဆွေးတဲ့အခန်းမျိုးတွေမှာ ပတ်ပျိုး ၊ ဘောလယ်၊ တေးထပ်စသည်တို့ရဲ့ တီးလုံးများကို သုံးပါတယ်။

မင်္ဂလာဆောင်အခမ်းအနားကြီးတွေမှာ သတို့သားနဲ့ သတို့သမီးတို့ကို မင်္ဂလာခန်းမ ဖြတ်ပြီး အရန်တွေနဲ့ ပွဲထုတ်၊ စင်မြင့်ပေါ်သွားတဲ့အခါ အဆိုတော်က အတိုင်းမသိ မင်္ဂလာသြဘာဘွဲ့ကို သီကျူးပေးလေ့ရှိပါတယ်။
အင်မတန် ကျက်သရေရှိတဲ့ သီချင်းပါ ။
နံနက်ခင်း အာရုံတက်ချိန်မှာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများက ရေကင်းသံဖွင့်ရင် အင်မတန်ကျက်သရေရှိပြီး ကြည်နူးဖွယ်ဖြစ်ပါတယ် ။ ရဟန်းခံ ရှင်ပြု အလှူ မင်္ဂလာတွေမှာ “တုတ် -တုတ်- ဗြုန်း” ဆိုတဲ့ ဗျောသံ ကြားရတော့ လူအပေါင်းက ဝမ်းမြောက်ကြည်နူး သာဓု ခေါ်ကြပါတယ် ။ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဘုရားလှည့်ရင်လည်း "ထူး-မခြား--နား -- မီး ရေ စုံသား ရောင်တော်ထွေပြား--- "အစချီတဲ့ ရောင်ခြည်တော်ဘွဲ့ သီချင်းခန့်နဲ့ လှည့်တော့ ဘုရားကို ကြည်ညိုတဲ့ စိတ် ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။

ကျွန်တော်ငယ်ငယ်တုန်းကလည်း မဟာဂီတသီချင်းကြီးများကို မခံစားတတ်ခဲ့ပါဘူး ။ မြန်မာ့အသံက ည (၇:၃၀) လောက်မှာ “သီချင်းကြီး ဓာတ်ပြားများနဲ့ ဖျော်ဖြေပါတော့မယ်ရှင်” ဆိုရင် ရေဒီယို ကို- ဂလောက်- ဆိုပြီး ပိတ်ပါတယ်။ သီချင်းကြီးတေးသွားတွေက လေးတွဲ့တော့ ပျင်းစရာကေင်းတယ်လေ။ အဆိုနဲ့ အတီးကလည်း မကိုက်ဘူး ထင်ခဲ့မိတယ်။ နားမှမလည်ခဲ့ပဲကိုး။

ဒါပေမဲ့သက်လတ်ပိုင်း အသက် ၄၀ အရွယ်လောက်မှာ အလုပ်ပိတဲ့ဒဏ်၊ မိသားစုအတွက် ရုန်းကန်ရတဲ့ ဒဏ်တွေ ခံစားလာရတော့ ခေတ်သီချင်းတွေ နားထောင်ရတာ နားထဲမှာ ပူလောင်ပြီး၊ သီချင်းကြီးတွေကို ကြိုက်လာပါတယ်။ သီချင်းကြီးအဆိုနဲ့ တီးလုံးတို့က နူးညံ့တာကိုး ။ သီချင်းကြီးတွေ နားထောင်ရတာ အရသာရှိလာပါတယ်။
ငယ်ငယ်က ခေတ်ပေါ် သီချင်းသွက်သွက်တွေကို ဆူညံနေအောင် ဖွင့်တတ်တဲ့ ကျွန်တော့်ညီ အငယ်ဆုံးက သူ့အသက် (၂၅)နှစ်လောက် ရောက်တဲ့ အခါမှာ တူ-တူမများ ခေတ်ပေါ် သီချင်းသွက်သွက်တွေ ဖွင့်တာကို နားငြီးတယ်လို့ ပြောလာပါတယ်။ (၂၅) နှစ် အရွယ်လောက်မှ သူက မြန်မာသံခေတ်ဟောင်း သီချင်းတွေကို ပြောင်းလဲ ကြိုက်လာတာကိုး ။ မဟာဂီတ သီချင်းကြီးတွေက ခေတ်ဟောင်း မြန်မာတေးတွေထက် အများကြီး နူးညံ့ပါတယ်။
နောက်တစ်ခု တွေးမိတာက ရှေးဘုရင်မင်းမြတ်တွေက အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံးတွေမှ ကြိုက်တယ်။ သုံးဆောင်လေ့ရှိတယ် ။ သာမာန်ဆို မသုံးကြဘူး ။ အင်မတန်တော်တဲ့ စောင်းသမား ( ရှေး အခေါ် သမား ဆိုတာ ဆရာပါ) များကို ဘွဲ့ထူး ရာထူး ချီးမြှင့်ပြီး နန်းတွင်းမှာ မဟာဂီတများနဲ့ ဖျော်ဖြေခိုင်းလေ့ရှိပါတယ် ။ အင်မတန်တော်တဲ့ စောင်းသမား ဦးမောင်မောင်ကြီးကို "ဒေဝဣန္ဒာ" (နတ်စောင်းသမား ) ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ပြီး ရှေ့တော်ပြေး ရာထူးခန့်ကာ စောင်းနဲ့ ဖျော်ဖြေ တီးမှုတ်စေခဲ့ပါတယ် ။ ဒီတော့ကာ ဘုရင်တွေ ကြိုက်ရင်တော့ အတော့်ကို ကောင်းတဲ့ မဟာဂီတပါပဲလို့ ကျွန်တော်တွေးမိပါတယ်။
သီချင်းကြီးစာသားတွေထဲမှာ မြန်မာမှု မြန်မာဟန် မြန်မာဝေါဟာရတွေကို အလိုလို မှတ်တမ်းတင်ထားသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် မြန်မာစာပေ လိုက်စားတဲ့သူတွေ မဟာဂီတသီချင်းကြီးများကို မလေ့လာရင် မပြည့်စုံဘူးလို့ပြောချင်ပါတယ်။
မြဝတီမင်းကြီးဦးစ ရေးတဲ့ ရဝိန်ဒေါင်းယာဉ်ပျံ အစချီ တောတောင်ဘွဲ့ ပတ်ပျိုးလေးထဲမှာ " ဧချိုချို နေညို ချမ်းပေမို့ ၊ ခင်တန်းမြောင်ကွေ့ တောင်ကမ်းပါးယံ ၊ တောင်ကမ်းပါးယံ ၊ ရွှေမောင်နှံ ချိုးငယ်တို့လေး ဆော်နှိုးဖန်ခါခါ၊ သံစာစာလေး ကြော်ညာကြွေး " ဆိုတဲ့ သီချင်းစာပိုဒ်က ညနေစောင်း တောင်ကမ်းပါးယံမှာ ချိုးငှက်ဖိုမတို့က အသံစာစာနဲ့ ဟစ်အော်နေတာကို ဖွဲ့ထားတာ - သီချင်းအသံက အလွန်နူးညံ့လှပါတယ် ။ အဲသလို ပတ်ပျိုးတွေ မဟာဂီတသီချင်းတွေထဲမှာ အများကြီးပါ ။ အချစ်ကို ဖွဲ့ဆိုတာ ၊ တောတောင်ကို ဖွဲ့ဆိုတာ ၊ ရာသီဥတုကို ဖွဲ့ဆိုတာ ပန်းမာလ်တွေကို ဖွဲ့ဆိုတာ စသည်ဖြင့် အဆင့်မြင့် မဟာဂီတသီချင်းကြီး တွေ အများကြီး ရှိပါတယ် ။
အဓိက ပြောချင်တာက ဒီမဟာဂီတသီချင်းကြီးများသည် မြန်မာလူမျိုးတို့ရဲ့ မျိုးရိုး ဇာတိ စရိုက်လက္ခဏာ ( National Identity and characteristics) ကို ဖေါ်ဆောင်ပြတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ပါတယ်။။ မြန်မာတို့မှာ မြန်မာမှု မြန်မာ့ဟန်နဲ့ မြန်မာ့အမျိုးသား ဇာတိ စရိုက်လက္ခဏာ ယဉ်ကျေးမှု ရှိပါတယ် ။
ကျွန်တော်တို့နဲ့ မဝေးလှတဲ့ တိုင်းပြည်တစ်ပြည် မှာ အမျိုးသားဇာတိ စရိုက်လက္ခဏာ သေချာစွာ မရှိသေးခင် တရုတ်တို့၊ ကုလားတို့၊ အာရပ်တို့ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုများ ခံခဲ့ ရတဲ့ အတွက၊် သူတို့ရဲ့ ရုပ်တွေက တရုတ်လိုလို၊ ကုလားလိုလို အာရှတိုက်သားရုပ် ဖြစ်ပေမယ့်လည်း၊ အာရပ်လူမျိုးတို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုလို့ ယူပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ ဂီတ တီးလုံးတွေက အာရပ်ဗုံသံလွှမ်းမိုးပါတယ်။ ကြေးနောင်တို့ ပတ္တလားသံတို့ကလည်း "တင် တင် တောင် ၊ တောင် တောင် တင် " နဲ့ အဆင့်မမြင့်လှပါဘူး ။
မြန်မာတို့မှာ အဆင့်မြင့်တဲ့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှှု အမျိုးသားဇာတိ စရိုက်လက္ခဏာများ ရှိတယ်။ ဒါတွေ ပပျောက်ခဲ့ရင် အဖေအမေ ဘယ်သူမှန်းမသိတဲ့၊ ဘယ်ကလာမှန်းမသိတဲ့ရေမျောကမ်းတင်သားသမီးများ ဖြစ်သွားကြမှာပေါ့ ။
ဒါ့ကြောင့် အမျိုးသားဇာတိစရိုက် လက္ခဏာများကို ဖေါ်ဆောင်တဲ့ မဟာဂီတသီချင်းကြီးများကို သာမက မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အားလုံးကို ရှေးမူမပျက် လေးလေးနက်နက် ထိန်းသိမ်းထားဘို့ လိုအပ်ပါတယ် ဆိုတာကို တင်ပြလိုက်ရပါတယ်။
တင်ဝင်း (၁၃ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀၂၀)

စာမူရှင်သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သြစတေးလျနိုင်ငံ (The University Of Queensland) မှ ရူပဗေဒ အထူးပြု ပါရဂူဘွဲ့ PhD ကို ရရှိခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တက္ကသိုလ်အသီးသီး တွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၉၈ မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ထိ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ၊ အနုမြူစွမ်းအင်ဦးစီးဌာနတွင် လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးနှင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်တွဲဖက် ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ ပါသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ (ဒီဇင်ဘာလ ၂၀၁၄) မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူမြို့ Offshore Campus of Monash University, Australia တက္ကသိုလ်ခွဲတွင် အကြီးတန်းကထိက (Senior Lecturer) အဖြစ် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိပါသည်။

(၂၀၁၄ခုနှစ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း “သားကောင်းတမန်” မှာ ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးကို ပြန်တင်ပေးတာပါ။)
လွတ်လပ်စွာရှယ်နိုင်ပါတယ်။

Photo1